Met de helm op
EDUCATIE: La Pralinette de Papa Nugue, tjettergruppe
Met de Helm op is een voorstelling over actrice Roelie Reuven die al geruime tijd Roodkapje speelt in een wereldberoemd attractiepark. Ze deelt haar kleedkamer met theaterschoolstudente Sanya Schuttevaer die als snuffelstage drie maanden Sneeuwwitje speelt. De voorstelling biedt een hilarische en ontroerende kijk op de kantlijnen van het artiestenbestaan. Geschreven door Mariëlle Tolhuisen, geregisseerd door Ewout Eggink.
Door Zippora Elders:
“Met de Helm op is een volwassen
voorstelling over échte vrouwen in een
échte sprookjeswereld. Een charmant
begin voor een nieuwe theatereenheid
waar we nog veel van kunnen
verwachten!”
Waarom?
Soms wil je je laten verrassen. Maar af en toe is het ook heel fijn om reeds iets te weten van wat je gaat ervaren. Zodat alles wat je meemaakt tijdens het theaterbezoek net even wat sneller een plek kan krijgen. Opdat je net wat meer plezier kan beleven vooraf en tijdens de voorstelling. Je hebt dan immers al nagedacht en gesproken over het onderwerp, de vorm en inhoud van het stuk zelf. Misschien maakt het je nog wel nieuwsgieriger wanneer je je er zelf al mee hebt mogen bemoeien. Want door te DOEN kan je dingen meestal beter begrijpen.
Om voorpret en begrip te vergroten biedt LPDPN scholen de mogelijkheid om klassen workshops te laten volgen. Meestal zo ingedeeld dat de CKV docent een inleidende les geeft die wordt gevolgd door een praktisch gedeelte van Pralinette-docent. Dit alles ter voorbereiding op een goed bezoek aan de voorstelling. Vanzelfsprekend zijn de acteurs bereid na afloop resterende vragen van de leerlingen te beantwoorden.
Inhoud?
Dit sprookje is geen sprookje. Het is keiharde werkelijkheid. We zien twee actrices in afwachting op hun volgend optreden als Roodkapje en Sneeuwwitje. Tussen flarden sober ‘kleedkamergedoe’ en theatrale scènes uit de sprookjes zelf wordt langzaam aan de relatie tussen Roelie en Sanya duidelijk. Jaloezie en bewondering, macht en angst, liefde en ‘handig’, nuchter en paranormaal begaafd, alles passeert de revue in deze 75 minuten, afgewisseld door liedjes waar je tranen van in je ogen krijgt en dansjes waar je zo om moet lachen dat je buikspieren het zwaar krijgen.
We nemen een kijkje in de kleedkamer. We zien de actrices nog voor ze hun ‘masker’ opdoen. We komen er achter hoe ze eigenlijk zijn.
De actrice Mariëlle Tolhuisen is tevens de auteur van Met de helm op. Deze voorstelling gaat ook over het acteur-zijn.
LPDPN biedt de volgende workshops aan rond ‘Met de Hem op’:
1 REMAKE-REMIX
De basis voor Met de helm op ligt in de sprookjes van Grimm. Voor Met de helm op is het verhaal van Roodkapje uitgangspunt geweest. Wat zou je er nog meer van kunnen maken? Wat zijn voorbeelden van andere bronnen waar latere kunstenaars mee aan de slag zijn gegaan?
Er wordt aangevangen met een inleidende les over het hergebruiken van onderwerpen en verhaallijnen. Over de RE-MAKE/RE-MIX door kunstenaars van wat er eigenlijk al bestaat. Zijn er voorbeelden te bedenken waarin bestaande figuren zijn verwerkt of gebruikt? Remake/Remix is voor het vak CKV1 een uiterst geschikt en verrassend thema! Je kan het zo breed trekken als je nodig acht voor je lessen. Het is interessant om de gedachte dat überhaupt ‘niets op zich zelf staat’ te bespreken. Bestaat ‘originaliteit’ eigenlijk?
Doelstellingen workshop Remake-Remix
- Introductie van theater aan de hand van het thema Remake
- De leerlingen bewust maken van het feit dat niets (in dit geval binnen de kunst/theater) op zichzelf staat
- De leerlingen doen beseffen dat alles hoe dan ook een reactie is op iets wat vooraf is gegaan
- De leerlingen bewust maken van de ontwikkeling van kunst binnen (en de samenhang met) een bepaalde tijd en context
- De leerlingen verbanden laten leggen
- De leerlingen voorbereiden op het ‘praktijkgedeelte’ waarin ze een remake gaan maken van een bestaande toneeltekst/scène.
De inleiding wordt afgesloten met een voorbereiding op wat de leerlingen te zien zullen krijgen.
* De voorstelling wordt gespeeld.
* Met de hulp van de acteurs en/of een Pralinette-docent herschrijven de leerlingen een (of meerdere) scène(s) van een bestaande toneeltekst.
* Met de hulp van de acteurs en/of een Pralinette-docent studeren de leerlingen hun nieuwe scène in.
*In plaats van het bewerken van een scène kunnen de leerlingen ook zelf een scène schrijven aan de hand van figuren die wij allemaal kunnen kennen (van Athene tot Mickey Mouse, van Assepoester tot de Hulk).
Met behulp van de makers/actrices of een Pralinette-docent wordt de klas in groepjes verdeeld. Elk groepje verzint en schrijft zelf een scène. Twee bestaande figuren (uit de literatuur, film, schilderkunst, etc.) komen elkaar tegen.
* De verschillende scènes worden aan de rest van de klas vertoond.
* Er wordt geëindigd met een samenvatting en een interactief nagesprek.
2 STATUS
In de inleidende les wordt besproken dat er in Met de helm op een enorme verandering plaats vindt wanneer het gaat om de ‘machtsverhoudingen’ tussen de twee actrices die Sneeuwwitje en Roodkapje spelen. Sanya, de actrice die Sneeuwwitje speelt kijkt in het begin enorm op tegen Roelie, de actrice die Roodkapje speelt. Ze is zelfs een beetje bang voor haar. Later is het Roelie die zich van de wijs laat brengen door Sanya, die dan degene is die de lakens uitdeelt.
In workshop komt de nadruk te liggen op status en macht. Hoe deze kan groeien en/of afnemen. ‘Status’ in drama (en in deze workshop) heeft niets te maken met de maatschappelijke positie, alles met de dramatische positie, als je dat kunt zeggen. Een baas kan een lage status aannemen, een knecht een hoge.
Doelstellingen workshop STATUS
- Introductie van theater en acteren/spel met behulp van het thema Status
- Leerlingen bewust maken van de taal van het lichaam
- Leerlingen bewust maken van het overkomen van de manier van spreken
- Spelenderwijs maatschappelijke verbanden en het verloop van conflictsituaties in te leren zien. Spelen om iets te kunnen begrijpen. Door het (be)schrijven, spelen en bespreken van conflictsituaties waarin de status van de personages duidelijk wordt (mag eigen ervaring zijn) leren omgaan met conflictsituaties
- Leerlingen zullen elkaar helpen in gesprek na het zien van de scènes. Hoe kan de bestaande situatie (nog meer) veranderen?
- Leerlingen leren herkennen wat je kan doen om de situatie te veranderen doordat het personage een verandering ondergaat
- De leerlingen voorbereiden op het ‘praktijkgedeelte’ waarin ze een eigen scène gaan schrijven en spelen aan de hand van het thema status
De inleiding wordt afgesloten met een voorbereiding op wat de leerlingen te zien zullen krijgen.
*De voorstelling wordt gespeeld
*Er moet een conflictsituatie worden bedacht. Eerst zal de ene figuur zich ver boven de ander verheven voelen, aan het einde van de scène is de situatie helemaal omgedraaid en kan de laatste de ander met opgeheven hoofd aan. Zowel bij het schrijven als bij het repeteren van de scènes worden de leerlingen geholpen door de makers/actrices.
* De scènes worden aan de klasgenoten getoond, besproken en eventueel nog eens gespeeld.
* We eindigen met een samenvatting en een interactief nagesprek.
3 ACTEREN
Deze variant gaat over acteren zelf. In de inleiding wordt de weg die je moet afleggen om acteur te worden besproken, wat er mogelijk is, wat er voor verschillen bestaan binnen het acteren, binnen de stijl etc. Een workshop volgt over verschillende manieren van (de vorm van) acteren. Een onderwerp welk eveneens een belangrijke plek krijgt in Met de helm op.
‘Het schouwspel kan van velerlei aard zijn; de enige constante is het in levenden lijve optreden van personen die voor een publiek een – veelal tevoren in een tekst vastgelegd – gegeven uitbeelden door middel van handelingen, gebaren, al of niet met een gesproken of gezongen tekst (toneel, opera, dans, enz.).’
Doelstellingen workshop ACTEREN
- Leerlingen kennis laten nemen van verschillende acteerstijlen (Europa vanaf de 20e eeuw) door een korte bespreking van de belangrijkste stijlen (inlevend, distantiërend en zelf- expressie acteren) en ‘grondleggers’ (o.a. Stanislavski, Grotowski, Brecht).
- Leerlingen kennis laten nemen van verschillende ‘soorten’ stukken
- Leerlingen handvatten meegeven om een stuk te bewerken voor een bepaald genre
- En om dit te spelen
- Leerlingen bewust maken van de variaties binnen de bestaande opleidingen tot acteurs/regisseur/etc.
De inleiding wordt afgesloten met een voorbereiding op wat de leerlingen te zien zullen krijgen.
* De voorstelling wordt gespeeld
* Er volgt een klassikale discussie over wat (welke stijlen) de leerlingen hebben gezien en hoe ze deze zouden benoemen. Aaneensluitend zal de discussie verder gaan over het combineren van de verschillende stijlen.
* Onder begeleiding van de acteurs en/of een Pralinette-docent zal de klas in groepjes worden verdeeld en zullen deze groepjes alleen eenzelfde scène op geheel eigen wijze gaan bewerken en instuderen. Elk groepje krijgt namelijk een eigen ‘stijl’ mee waar die zich aan moet houden.
* De scènes worden aan elkaar laten zien en besproken.
* We eindigen met een samenvatting en een interactief nagesprek.
Wie Wat Waar?
Voor wie?
LPDPN maakte Met de helm op voor iedereen van 11 jaar en ouder.
De lessen zijn geschikt vanaf groep 8 en alle leergangen van het VO.
Waar vinden de les, de voorstelling en de workshop plaats?
Dat kan gewoon in het klaslokaal zelf. Wanneer de school een klein podium heeft kan de voorstelling ook daar worden gespeeld.
Wie kan de inleidende les geven?
Deze kan worden gegeven door de CKV docent. Lesmateriaal zal dan toegestuurd en besproken worden.
Wanneer gewenst kan deze les ook gegeven worden door een Pralinette-docent.
Hoe weet de docent wat hij of zij moet doen?
LPDPN maakt een uitgebreide en complete docentenhandleiding, zodat het vanzelf spreekt wat de docent kan doen.
Hoe komt de school aan de benodigde materialen?
Deze neemt de Pralinette-docent mee.
Hoe lang moet deze les duren?
De les is goed te doen in 50 minuten.
Hoe lang duurt de workshop van de Pralinette-docent?
Deze zal ook een duur van 2 x 50 minuten kennen.
Minstens in gedachten moet je bereid zijn om alles te doen.
Dus moet je minstens bereid zijn om alles te denken.